Metody antykoncepcji — jak wybrać odpowiednią?

Tabletki, wkładka, implant, plaster czy krążek dopochwowy? Metody antykoncepcji różnią się sposobem działania, długością stosowania, wpływem na organizm oraz wymaganiami dotyczącymi regularności — a to, co dobrze sprawdza się u jednej kobiety, niekoniecznie będzie odpowiednim rozwiązaniem dla innej. Wybór nie polega więc na znalezieniu „najlepszej” metody, lecz na dopasowaniu jej do indywidualnej sytuacji zdrowotnej i stylu życia.

Co wpływa na wybór metody antykoncepcji?

Podczas kwalifikacji lekarz uwzględnia wiele czynników. Znaczenie mają między innymi:

  • wiek,
  • ogólny stan zdrowia,
  • przebyte choroby i zabiegi,
  • występowanie chorób zakrzepowo-zatorowych w rodzinie,
  • palenie tytoniu,
  • masa ciała,
  • przyjmowane leki,
  • regularność miesiączek,
  • przebyte ciąże i porody,
  • karmienie piersią,
  • plany dotyczące przyszłego macierzyństwa.

Niektóre schorzenia mogą stanowić przeciwwskazanie do stosowania określonych metod hormonalnych, dlatego konsultacja lekarska rozpoczyna się od szczegółowego wywiadu medycznego.

Jak wygląda konsultacja ginekologiczna dotycząca antykoncepcji?

Rozmowa z lekarzem to nie tylko wybór preparatu. Podczas wizyty omawiane są oczekiwania pacjentki oraz jej dotychczasowe doświadczenia związane z antykoncepcją.

Lekarz może:

  • przeprowadzić wywiad medyczny,
  • wykonać badanie ginekologiczne, jeśli jest wskazane,
  • omówić skuteczność poszczególnych metod,
  • wyjaśnić sposób ich stosowania,
  • przedstawić możliwe działania niepożądane,
  • odpowiedzieć na pytania dotyczące bezpieczeństwa.

W niektórych przypadkach konieczne może być wykonanie dodatkowych badań — na przykład pomiaru ciśnienia tętniczego, badań krwi czy badania cytologicznego — lub odroczenie rozpoczęcia stosowania określonej metody do czasu wyjaśnienia przeciwwskazań.

Jakie są najczęściej stosowane metody antykoncepcji?

Tabletki antykoncepcyjne

To jedna z najlepiej poznanych metod hormonalnych. Działają przede wszystkim poprzez hamowanie owulacji. Aby zachowały wysoką skuteczność, wymagają codziennego przyjmowania o zbliżonej porze. Stosowane są u kobiet, które dobrze tolerują hormony i nie mają przeciwwskazań do ich przyjmowania.

Plastry antykoncepcyjne

Hormony przenikają przez skórę do krwiobiegu. Plaster wymienia się raz w tygodniu, dlatego nie wymaga codziennego pamiętania o przyjęciu tabletki.

Krążek dopochwowy

Umieszczany jest samodzielnie w pochwie na trzy tygodnie, po czym następuje tygodniowa przerwa. Uwalnia niewielkie ilości hormonów w sposób ciągły.

Wkładka domaciczna (IUD)

Jest jedną z najdłużej działających metod antykoncepcji. Dostępne są dwa rodzaje:

  • wkładka hormonalna, która uwalnia progestagen bezpośrednio w jamie macicy,
  • wkładka miedziana, niewydzielająca hormonów.

W zależności od modelu wkładka może działać od 3 do nawet 10 lat. Wkładki hormonalne są często wybierane również przez kobiety z bardzo obfitymi miesiączkami lub podejrzeniem adenomiozy, ponieważ mogą zmniejszać krwawienia miesiączkowe oraz łagodzić dolegliwości bólowe.

Implant antykoncepcyjny

To niewielki pręcik umieszczany pod skórą ramienia podczas krótkiego zabiegu wykonywanego w znieczuleniu miejscowym. Zapewnia działanie przez około trzy lata.

Metody barierowe

Prezerwatywa jest metodą barierową dostępną bez recepty. Jako jedyna z wymienionych metod zmniejsza również ryzyko zakażeń przenoszonych drogą płciową, dlatego bywa stosowana także jako uzupełnienie innych form antykoncepcji.

Jaka antykoncepcja przy chorobach przewlekłych?

Choroby przewlekłe — między innymi choroby tarczycy, cukrzyca, nadciśnienie tętnicze, przebyta zakrzepica, migrena z aurą, endometrioza czy depresja — wpływają na kwalifikację do poszczególnych metod. Część schorzeń wyklucza stosowanie preparatów zawierających estrogeny, ale nie zamyka drogi do metod jednoskładnikowych lub niehormonalnych. Dobór metody odbywa się wówczas indywidualnie, na podstawie dokumentacji medycznej i aktualnych wyników badań, a niekiedy wymaga także porozumienia z lekarzem prowadzącym leczenie choroby podstawowej.

Czym jest antykoncepcja awaryjna?

Antykoncepcja awaryjna nie zastępuje regularnej metody zapobiegania ciąży. Jest przeznaczona do zastosowania po niezabezpieczonym stosunku lub wtedy, gdy podstawowa metoda zawiodła, na przykład doszło do pęknięcia prezerwatywy. Jej skuteczność zależy od czasu, jaki upłynął od współżycia, dlatego w takich sytuacjach znaczenie ma szybka konsultacja medyczna.

Czy antykoncepcja hormonalna jest bezpieczna?

Nowoczesne preparaty hormonalne zawierają znacznie mniejsze dawki hormonów niż ich odpowiedniki sprzed kilkudziesięciu lat. Nadal jednak są lekami i powinny być stosowane po kwalifikacji lekarskiej. Podczas wizyty lekarz ocenia, czy występują przeciwwskazania oraz która metoda będzie najbardziej odpowiednia. Po rozpoczęciu stosowania warto obserwować organizm i zgłaszać wszelkie niepokojące objawy podczas wizyt kontrolnych.

Czy można zmienić metodę antykoncepcji?

Tak. Zmiana jest możliwa wtedy, gdy pojawiają się działania niepożądane, zmienia się stan zdrowia lub oczekiwania pacjentki. Przykładowo kobieta planująca ciążę w najbliższym czasie może preferować metodę łatwą do zakończenia, natomiast osoba, która nie chce pamiętać o codziennym przyjmowaniu tabletek, może rozważyć metody długoterminowe.

Najczęściej zadawane pytania

Czy istnieje najlepsza metoda antykoncepcji?
Nie. Najbardziej odpowiednia metoda zależy od wieku, stanu zdrowia, planów prokreacyjnych oraz indywidualnych preferencji.

Czy wkładka jest przeznaczona tylko dla kobiet po porodzie?
Nie. Obecnie wkładki domaciczne mogą być stosowane również u kobiet, które nie rodziły, o ile nie występują przeciwwskazania medyczne.

Czy po odstawieniu antykoncepcji hormonalnej można zajść w ciążę?
U większości kobiet płodność powraca stosunkowo szybko po zakończeniu stosowania antykoncepcji, jednak czas ten może być indywidualnie różny.

Świadomy wybór opiera się na wiedzy

Współczesna ginekologia dysponuje wieloma metodami zapobiegania ciąży, różniącymi się mechanizmem działania, sposobem stosowania oraz wskazaniami i przeciwwskazaniami. Rolą konsultacji ginekologicznej jest ocena stanu zdrowia oraz przedstawienie informacji, które pozwalają dobrać metodę odpowiednią do aktualnej sytuacji życiowej i planów pacjentki.

Konsultacje dotyczące doboru antykoncepcji prowadzone są w poradni ginekologiczno-położniczej Centrum Medycznego Salus. Rejestracja telefoniczna: 74 640 44 44; możliwa jest także rejestracja online.

Leave a reply