USG Doppler tętnic szyjnych
Tętnice szyjne należą do głównych naczyń doprowadzających krew do mózgu. Zmiany miażdżycowe rozwijające się w ich ścianach mogą przez długi czas nie powodować wyraźnych objawów.
USG Doppler tętnic szyjnych pozwala ocenić zarówno budowę naczyń, jak i przepływającą przez nie krew. Badanie umożliwia zobrazowanie ścian tętnic, wykrycie blaszek miażdżycowych i zwężeń, a także pomiar prędkości oraz kierunku przepływu krwi.
Udar mózgu w liczbach
Według danych Narodowego Funduszu Zdrowia w 2023 roku w Polsce odnotowano 74,7 tys. przypadków udaru niedokrwiennego mózgu. Aż 89% z nich stanowiły udary pierwszorazowe.
Dane z lat 2018–2022 wskazują natomiast, że z powodu udaru mózgu hospitalizowano w Polsce średnio około 80 tys. osób rocznie. Około 87% hospitalizowanych udarów miało charakter niedokrwienny.
Udar niedokrwienny powstaje w wyniku ograniczenia lub zablokowania przepływu krwi w naczyniu doprowadzającym krew do mózgu. Zwężenie tętnic szyjnych jest jednym z czynników, które mogą mieć znaczenie w jego rozwoju, jednak nie jest jedyną możliwą przyczyną.
Kiedy pilnie skontaktować się z lekarzem?
Nagłe wystąpienie któregokolwiek z poniższych objawów wymaga natychmiastowego wezwania zespołu ratownictwa medycznego pod numerem 112 lub 999:
- opadnięcie kącika ust lub asymetria twarzy,
- nagłe osłabienie albo drętwienie ręki lub nogi, szczególnie po jednej stronie ciała,
- zaburzenia mowy, trudności w wypowiadaniu słów lub rozumieniu wypowiedzi,
- nagłe zaburzenia widzenia,
- nagłe problemy z chodzeniem, utrzymaniem równowagi lub koordynacją,
- nagły, silny ból głowy o nietypowym charakterze.
Nie należy samodzielnie prowadzić samochodu ani czekać na ustąpienie objawów. Nawet jeśli objawy miną po kilku minutach, mogą wskazywać na przemijający atak niedokrwienny (TIA) i wymagają pilnej oceny medycznej. W przypadku podejrzenia udaru liczy się czas od początku objawów.
Co ocenia USG Doppler tętnic szyjnych?
W trakcie badania można ocenić między innymi:
- drożność tętnic szyjnych,
- obecność i stopień zwężeń,
- blaszki miażdżycowe oraz ich cechy,
- grubość ściany naczynia,
- prędkość i kierunek przepływu krwi,
- zaburzenia przepływu,
- rozwarstwienia tętnic,
- tętniaki,
- wybrane nieprawidłowości anatomiczne naczyń.
Badanie może być również wykorzystywane do kontroli wcześniej rozpoznanych zmian i oceny ich stabilności lub progresji. Ostateczna interpretacja wyniku należy do lekarza, który uwzględnia także objawy pacjenta, choroby współistniejące oraz wyniki innych badań.
Blaszki miażdżycowe i zwężenia tętnic
Miażdżyca jest przewlekłą chorobą naczyń, w której w ich ścianach odkładają się między innymi lipidy, wapń i tkanka włóknista. Z czasem może dojść do powstania blaszki miażdżycowej, która zmienia strukturę ściany tętnicy i może ograniczać jej światło.
USG Doppler pozwala uwidocznić blaszkę miażdżycową, określić jej lokalizację oraz ocenić, czy powoduje zwężenie naczynia. Pomiary przepływu krwi pomagają określić znaczenie hemodynamiczne stwierdzonej zmiany.
Wynik badania nie powinien być analizowany wyłącznie na podstawie pojedynczej wartości. Znaczenie mają między innymi lokalizacja zwężenia, jego stopień, charakter blaszki oraz obraz przepływu.
Kiedy USG Doppler może być elementem diagnostyki?
Lekarz może uwzględnić USG Doppler tętnic szyjnych w diagnostyce osób:
- po przebytym udarze niedokrwiennym lub przemijającym ataku niedokrwiennym (TIA),
- z rozpoznaną miażdżycą,
- z chorobą niedokrwienną serca,
- z miażdżycą tętnic kończyn dolnych,
- z cukrzycą,
- z nadciśnieniem tętniczym,
- z zaburzeniami lipidowymi,
- u których stwierdzono szmer nad tętnicą szyjną,
- z określonymi objawami neurologicznymi.
Samo występowanie zawrotów głowy nie oznacza choroby tętnic szyjnych. Zawroty głowy mogą mieć wiele przyczyn, między innymi neurologicznych, laryngologicznych, kardiologicznych lub związanych z układem równowagi. Zakres diagnostyki ustala lekarz na podstawie wywiadu i badania pacjenta.
Jak przebiega badanie?
USG Doppler tętnic szyjnych jest badaniem nieinwazyjnym. Pacjent leży na plecach z lekko odchyloną głową. Osoba wykonująca badanie nakłada żel na skórę szyi, a następnie przesuwa po niej głowicę ultrasonograficzną.
Podczas badania oceniane są obrazy naczyń oraz parametry przepływu krwi. Badanie zazwyczaj trwa kilkanaście do kilkudziesięciu minut, w zależności od zakresu oceny i warunków anatomicznych.
Jak przygotować się do badania?
USG Doppler tętnic szyjnych zasadniczo nie wymaga pozostawania na czczo ani szczególnego przygotowania.
W dniu badania warto założyć ubranie, które umożliwia łatwy dostęp do szyi. Przed rozpoczęciem badania należy zdjąć biżuterię z okolicy szyi. Przyjmowane leki zwykle stosuje się zgodnie z dotychczasowymi zaleceniami, chyba że lekarz zaleci inaczej.
Najczęstsze pytania
Czy badanie boli?
Nie. Jest to badanie nieinwazyjne. Głowica ultrasonograficzna jest przykładana do skóry szyi, a podczas badania może być odczuwany jedynie lekki nacisk.
Czy badanie wykorzystuje promieniowanie rentgenowskie?
Nie. USG wykorzystuje fale ultradźwiękowe i nie wiąże się z ekspozycją na promieniowanie jonizujące.
Czy trzeba być na czczo?
Nie. Badanie tętnic szyjnych nie wymaga pozostawania na czczo ani specjalnej diety.
Czy można zobaczyć blaszkę miażdżycową?
Tak. Badanie pozwala uwidocznić blaszkę miażdżycową, określić jej lokalizację i wybrane cechy oraz ocenić, czy powoduje zwężenie światła tętnicy.
Czy badanie określa stopień zwężenia tętnicy?
Tak. Obraz naczynia oraz pomiary parametrów przepływu pozwalają ocenić obecność i stopień zwężenia. Wynik powinien być interpretowany przez lekarza w odniesieniu do całego obrazu klinicznego.
Czy prawidłowy wynik oznacza, że nie ma ryzyka udaru?
Nie. Zwężenie tętnic szyjnych jest tylko jednym z możliwych czynników związanych z udarem niedokrwiennym. Znaczenie mają również między innymi nadciśnienie tętnicze, migotanie przedsionków, cukrzyca, zaburzenia lipidowe, palenie tytoniu oraz inne choroby układu sercowo-naczyniowego.
Czy USG Doppler można wykonywać wielokrotnie?
Tak. Brak promieniowania jonizującego umożliwia wykonywanie badań kontrolnych, jeśli istnieją wskazania medyczne.
Czy badanie może zastąpić inne badania naczyń?
Nie zawsze. W zależności od sytuacji klinicznej lekarz może zlecić również inne badania, takie jak angio-TK, angio-MR lub badania laboratoryjne. Wybór metody zależy od objawów, wyniku USG oraz podejrzewanej choroby.
Podsumowanie
USG Doppler tętnic szyjnych jest jednym z badań wykorzystywanych w diagnostyce chorób naczyń. Pozwala ocenić budowę tętnic, obecność blaszek miażdżycowych i zwężeń oraz przepływ krwi w naczyniach doprowadzających krew do mózgu.
Nagłe objawy neurologiczne, takie jak asymetria twarzy, osłabienie kończyny, zaburzenia mowy lub widzenia, wymagają natychmiastowego wezwania pomocy medycznej pod numerem 112 lub 999.
Badanie USG Doppler tętnic szyjnych jest dostępne w CM Salus. Informacje i rejestracja: 74 640 44 44. Rejestracja możliwa jest również online.
Leave a reply